Aan de zonnige kant

Marokko staat op het punt de bouw af te ronden van een van de grootste thermische zonnecentrales ter wereld: het zonnecomplex NOOR in de Marokkaanse woestijn kan tegen het eind van dit jaar 1,3 miljoen Marokkanen van zonnestroom voorzien. Het Noord-Afrikaanse land laat daarmee zien hoe zonrijke landen de energietransitie kunnen inluiden.

Ouarzazate, een stad in het zuidoosten van Marokko die tot nu toe vooral bekend was als decor voor films en series als “Gladiator” of “Game of Thrones”, is de afgelopen jaren het toneel geworden van een duurzame energievoorziening. De gelijknamige provincie waarin Ouarzazate ligt, heeft met meer dan 2.500 kWh per vierkante meter een van de hoogste jaarlijkse zonnestralingen ter wereld en is daarmee de ideale plek voor de bouw van een zonnecentrale van superlatieven.

Koning Mohammed VI opende in februari 2016 persoonlijk de eerste centrale van het zonnepark. NOOR 1 – Arabisch voor “licht” – was de eerste van vier centrales die op het net werd aangesloten. Ook NOOR II levert inmiddels stroom, en de laatste twee centrales zitten in de laatste bouwfase. Ze moeten eind dit jaar klaar zijn. Het zonnecomplex NOOR beslaat 30 vierkante kilometer. Dat is zo groot als 4.200 voetbalvelden.

Ook Duitsland draagt financieel flink bij aan dit grote project. De totale kosten van NOOR bedragen zo’n 2,2 miljard euro. De Duitse bijdrage, via de KfW-bank en de ministeries van Ontwikkelingssamenwerking en Milieu, komt in totaal op zo’n 829 miljoen euro. Het project wordt onder meer uitgevoerd door het Marokkaanse agentschap voor zonne-energie MASEN en SENER, een Spaanse ingenieursgroep.

Hoe wordt er stroom gemaakt uit zonlicht?

In het zonnecomplex NOOR worden verschillende zonnetechnologieën gebruikt. Twee paraboolgootcentrales, een zonnetorencentrale en een fotovoltaïsche centrale maken deel uit van het complex. Samen hebben ze een vermogen van 580 megawatt. Geen enkel ander land ter wereld heeft een vergelijkbaar groot zonnecomplex met verschillende technologieën op één plek gerealiseerd.

In NOOR I (160 MW) en NOOR II (200 MW) bundelen paraboolspiegels de zonnestralen en richten ze op buizen. Daarin zit een vloeistof die in een waterdampkringloop wordt verhit. De waterdamp drijft vervolgens een gewone turbine aan. NOOR III is een zonnetorencentrale van 150 MW. Duizenden afzonderlijke spiegels bundelen de zonnestralen en weerkaatsen ze naar de top van een toren van meer dan 240 meter hoog. De opgewekte energie wordt via een stoomkringloop doorgegeven.

Het hoogtepunt van de drie centrales zijn opslagsystemen met gesmolten zout, waarmee ook na zonsondergang stroom kan worden geproduceerd. NOOR IV wordt daarentegen een fotovoltaïsche centrale met een vermogen van zo’n 70 MW.

De stroom die in Ouarzazate wordt opgewekt, is in eerste instantie bedoeld voor de eigen behoefte van Marokko. Toch voedt het grote project de droom om ooit klimaatvriendelijke zonnestroom te exporteren voor de energievoorziening van Europa. Wie weet schijnt de Afrikaanse zon binnenkort wel in onze woonkamers?

Ook ons artikel over de Biblioteca Pública Pompeu Fabra in Spanje gaat over een nieuw idee om stroom uit de zon te halen.

Auteur: Saskia Lössl

Foto in de header © SENER