Niet in de afvalbak – leven zonder afval

Plastic is niet alleen slecht voor onze gezondheid, het schaadt ook het milieu. Wetenschappers schatten dat er in 2050 drie keer zoveel plastic afval in de oceanen zou kunnen zitten als vis. Wat als we gewoon zouden stoppen met afval maken?

Elke Duitser gooit gemiddeld 37 kilo plastic afval weg. Er is eigenlijk bijna geen enkel deel van ons leven zonder plastic. Ons eten is erin verpakt, onze kleding is er vaak van gemaakt en in onze verzorgingsproducten komen we het vaak tegen als microplastic. Plastic is in veel opzichten schadelijk. Voor de productie zijn aardolie, een eindige grondstof, en veel energie nodig. Veel van de bestanddelen zijn slecht voor de gezondheid. En recycling en afvalverwerking zijn lang niet zo goed als ze lijken.

Slechts 40% van het plastic afval in de EU wordt echt gerecycled; de rest wordt verbrand, belandt op de stortplaats of komt terecht in de natuur en in de oceanen. In sommige delen van de wereld is het plasticprobleem zo groot dat alleen strenge maatregelen nog helpen. Omdat het prachtige Atitlánmeer in Guatemala sterk vervuild is, heeft de burgemeester van het dorp San Pedro La Laguna aan de oever bijvoorbeeld plastic verpakkingen verboden, die in grote hoeveelheden in het Atitlánmeer terechtkwamen.

Zero waste: één pot afval per jaar

Wat als we ons eigen afval drastisch zouden kunnen verminderen? Dat is precies wat de zero-wastebeweging probeert. Pionier Bea Johnson uit de Verenigde Staten wijst de weg. Zij, haar man en hun twee kinderen produceren per jaar maar zoveel afval als in één pot past. En ze is niet meer de enige. Over de hele wereld proberen aanhangers van de zero-wastebeweging zo weinig mogelijk afval te maken. Maar hoe doe je dat? Bea Johnson volgt het principe van de vijf R’s: Refuse, Reduce, Reuse, Recycle en Rot. Oftewel: weigeren, verminderen, hergebruiken, recyclen en composteren. Leven volgens de vijf R’s vraagt in het begin wat nadenken en wat tijd. Maar iedereen kan het leren. De bekende popmuzikant Jack Johnson schreef zelfs een liedje om kinderen te interesseren voor afval scheiden en afval verminderen.

Wat heb ik dus echt nodig? En waar krijg ik die dingen zonder plastic of verpakking? Wat kan ik zelf maken? Kan ik dingen lenen, zodat ik ze niet hoef te kopen? Kan ik iets laten repareren in plaats van het weg te gooien? En wat is de beste manier om groente-, fruit- en tuinafval te composteren?

Leven zonder afval – waar begin ik?

In de supermarkt om de hoek is echter bijna alles verpakt. Zelfs appels en bananen hebben stickers, en de komkommer zit in plastic. Gelukkig biedt de zero-wastegemeenschap tegenwoordig een schat aan informatie, met handige tips en kennis over een leven zonder afval. Het grootste Duitstalige blog over het onderwerp is Wasteland Rebel. Daar kun je veel leren over de alternatieven.

Verpakkingsvrije winkels en weekmarkten bieden ook goede mogelijkheden. Jute tassen en weckpotten zijn de basisuitrusting om zonder plastic boodschappen te doen. Veel verzorgings- en schoonmaakmiddelen kun je makkelijk zelf maken met een paar ingrediënten. En kleding kun je zo nodig tweedehands kopen. Ook de eerste gewone supermarkten lijken het probleem door te hebben. In Nederland biedt de supermarktketen Ekoplaza sinds begin dit jaar in een van zijn winkels 700 plasticvrije producten aan en zet hij steeds meer in op recyclebare verpakkingen van karton en glas.

Vind je een zero-wastelevensstijl in het begin te veel werk of te ingewikkeld? Dan kun je klein beginnen. Een bamboe tandenborstel of een onverpakt stuk zeep in plaats van douchegel of shampoo kan al een groot verschil maken. Of laat wegwerpproducten links liggen. Minder afval is het motto, want uiteindelijk levert het minder afval en een minder vervuild milieu op.

Headerfoto © Annie Spratt

Auteur: Nina Ryschawy